घटक २ : जलसंधारण
प्रकरण १ : जल आराखडा
उपक्रमाचे नाव :
तुमच्या गावासाठी/परिसरासाठी जल आराखडा तयार करणे.
उपक्रमाचा उद्देश / महत्त्व :
उत्तर : नदी, ओढे प्रवाहातून शिवाराबाहेर जाणारे पाणी, होणारे बाष्पीभवन, पीक सिंचन पद्धतीनुसार वापर झालेले पाणी, पिण्यासाठी घरगुती व उद्योगांत वापरासाठी घेतलेले पाणी, जमिनीत मुरून वापरता न येणारे पाणी यांचा अचूक हिशोब समजेल.
उपक्रमासाठी नियोजित कालावधी :
उत्तर : उपक्रमासाठी नियोजित कालावधी १० दिवस.
साहित्य व उपकरणे :
उत्तर : १) पेन २) पेन्सिल ३) नोंदवही ४) मोबाईल ५) पुस्तक ६) संदर्भ ग्रंथ
उपक्रमाची कार्यपद्धती : जल आराखडा तयार करण्यासाठी वापरलेले टप्पे व कृती यांची ठिकाण, प्रत्यक्ष कार्यवाही व उपयुक्ततेची सविस्तर माहिती :
उत्तर : पाणी व्यवस्थापनाचा पहिला टप्पा साधारण पाऊस काळ थांबल्यावर म्हणजेच ऑक्टोबर नंतर लगेच सुरू करावा.
१) ग्रामसभा : पाणी नियोजनासाठी पाणलोट क्षेत्रात समाविष्ट असलेल्या गावातील व्यक्तींची मदत मिळवणे हा ग्रामसभेचा मुख्य उद्देश असतो. शिक्षण आणि व्यवसाय अनुरूप तसेच उत्साह आणि अनुभव याचा योग्य समन्वय असणारी पाणी समिती निवडली जाते.
२) गाव शिवार फेरी : एका दिवसासाठी कार्यशाळेमधून भूजल आराखडा कसा काढावा याचे शिक्षण घेतलेले तसेच गाव विस्ताराचा अनुभव असलेले सदस्य गाव शिवार फेरी काढतात व जलस्रोतांचे निरीक्षण करतात.
