मानवी हस्तक्षेपामुळे तुमच्या परिसरातील जलस्रोतांवर/जलपरिसंस्थेवर झालेला परिणाम अभ्यासणे.

उत्तर : अन्न, वस्त्र, निवारा या मानवाच्या मूलभूत गरजा आहेत. निसर्गाकडून मिळणारे पाणी नेहमी शुद्ध असते. अजैविक आणि जैविक घटकांच्या एकमेकांशी असलेला संबंध आणि त्यांच्यातील आंतरक्रिया याला परिसंस्था असे म्हटले जाते. त्यामुळे आपणास विशिष्ट परिसराचे स्थान आहे त्या ठिकाणी असलेले क्षेत्र व जलपरिसंस्थेवर मानवाचा होणारा परिणाम अभ्यासणे आवश्यक आहे.

उत्तर : हा उपक्रम पूर्ण करण्यासाठी नियोजित कालावधी आठ दिवस.

उत्तर : पेन, पेन्सिल, नोंदवही, मोबाईल, लॅपटॉप, पुस्तक, संदर्भ ग्रंथ इत्यादी.

उत्तर : जलीय परिसंस्थेचे गोड्या पाण्यातील परिसंस्था व खाऱ्या पाण्यातील परिसंस्था असे दोन मुख्य प्रकार आहेत. गोड्या पाण्यातील जल परिसंस्थेचे स्थिर जलपरिसंस्था आणि प्रवाही जल परिसंस्था असे दोन प्रकार केले जातात. परिसंस्थेच्या सर्वांगीण विकासासाठी पाण्याची नितांत गरज असते. पाणी नसेल तर पोषक द्रव्ये वाहून नेली जाणार नाहीत. जैवविविधता ही पाण्यावरच अवलंबून असल्याने पाणी आणि परिसंस्था ही परस्परावलंबी असून त्यांचा जवळचा संबंध आहे.

१) लोकसंख्या : लोकसंख्या वाढ हा जल परिसंस्था/जलस्रोतांची हानी होण्याचे एक कारण आहे. यामुळे पाण्याचा वापर वाढला आहे. त्याचप्रमाणे मानवाने आपल्या सुख सोयींसाठी नदी, तलाव, समुद्र या ठिकाणी अतिक्रमण करून त्या ठिकाणी रस्ते, घरे इत्यादी बांधकाम केल्यामुळे जलपरिसंस्था नष्ट होऊ लागल्या आहेत.

२) मानवी हस्तक्षेप : स्थापत्य अभियंते रेल्वे मार्ग, रस्ते, पूल, शहर विकास, सांडपाणी व्यवस्था, सिंचन, पाणी पुरवठा योजना नागरी जीवन समृद्ध करण्यासाठी निर्माण करत असतात.

उत्तर : ३) कीटकनाशके : सध्या बरेच शेतकरी पिकांवरील किडींचा बंदोबस्त करण्यासाठी कीटकनाशकांचा तसेच तणनाशकांचा वापर करतात. कीटकनाशके पावसाच्या पाण्याबरोबरच वाहत जाऊन ज्या ठिकाणी पाणी साठते अशा ठिकाणी मिसळतात व त्यामुळे त्या ठिकाणी परिसंस्था उपलब्ध व प्राणी त्यांच्यावर परिणाम होतो, नष्ट होऊ लागतात.

४) खनिजे व ज्वालाग्राही तेल : कधी-कधी समुद्र पृष्ठावर अपघातात तेलाची वाहतूकसुद्धा जहाजांतून होत असते. त्यातील तेलाच्या टाक्या फुटून तेल समुद्रावर पसरते. अशा पाण्यामुळे पक्षी, मासे व इतर जलचर नष्ट होतात व परिसंस्थेवर परिणाम होतो.

उत्तर : १) पाण्याच्या प्रदूषणाची कारणे स्पष्ट झाली.
२) पाण्याचा उपयोग व महत्त्व समजले.

उत्तर : मानवाने विज्ञानाच्या मदतीने मोठी प्रगती केली तरीही आपण निसर्गाशिवाय आपले अस्तित्व राहणार नाही.

उत्तर : अन्न, वस्त्र, निवारा या मानवाच्या मूलभूत गरजा आहेत. यासाठी आपण आपल्या परिसरात असणाऱ्या जलस्रोतांचे व जलपरिसंस्था टिकवून ठेवण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक आहे.

उत्तर : हा उपक्रम पूर्ण करताना आपल्याला निसर्ग परिसंस्था टिकवून ठेवणे आवश्यक असल्याचे समजते.

उत्तर : अन्न, वस्त्र, निवारा या मानवाच्या गरजा आहेत. या पूर्ण करण्यासाठी आपण निसर्गावर अवलंबून असतो. निसर्ग व त्यातील जैविक व अजैविक घटकांची माहिती त्यांनी करून दिली. व त्या काळात परिसंस्था अशा होत्या हे समजण्यास मदत झाली.

उत्तर : निसर्गातील परिसंस्था जपून ठेवणे आवश्यक आहे. आपण निसर्गावर अवलंबून असतो. जैविक, अजैविक व परिसंस्था टिकवून ठेवणे काळाची गरज आहे, आपण या निसर्गावर अवलंबून आहोत. त्याची काळजी व संवर्धन करणे आवश्यक आहे.

उत्तर : हा उपक्रम पूर्ण करताना मला आमच्या शाळेतील शिक्षक, मैत्रिणी, आई, वडील, भाऊ, बहीण तसेच ग्रामस्थांचे सहकार्य लाभले.

उत्तर : १) इयत्ता १० वी जलसुरक्षा पुस्तक
२) कुमार विश्वकोश
३) जल प्रदूषण
४) पर्यावरण